Fransa Ligue1, Bir Çöküşün Anatomisi….

21. Oktober 2025 , Geschrieben von Erdal Güngör

Bir zamanlar Fransa’nın birinci ligi, Ligue1 dünyada sürdürülebilir profesyonel futbolun örnek gösterildiği ligdi. Az bütçeler, dengeli harcamalar, altyapıya verilen önem ve buradan Zidane, Trezeguet, Henry vb. dünya yıldızları çıkarmış. 100 yılı aşkın futbol kültürüne sahip, hatta ŞL’nin yeni statüsüne geçtiği ilk şampiyonu olan O. Marsilya gibi örnek ülke, Avrupa'nın en sağlıklı liglerinden biri olan Ligue 1, son 15 yılda nasıl bu duruma geldi?

2000’lerin sonunda, Fransa liginin şampiyonluk yarışları çok heyecanlı ve rekabet içindeydi. 2008’den sonra altı farklı takım şampiyon oldu. Her şey, daha fazla para isteyen UEFA başkanı Michel Platini ile başladı. 2010’da Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy, Katar Emiri ve Platini’nin bir araya geldiği toplantıda, Emir PSG’yi satın aldı.

Fakat Paris Saint-Germain’in (PSG) Katarlı yatırımcılar tarafından satın alınmasıyla ligde devasa bir finansal dengesizlik oluştu. PSG, ilk sezonda transferlerde 100 milyon Euro zarar etti ve diğer 19 kulübün toplam transfer fazlası sadece 1,9 milyon Euro idi. O zamandan beri eski büyük kulüpler düşüşe geçti; Strasbourg, Lyon, Toulouse, Nice gibi takımlar uzun vadeli başarıya hasret kaldılar. Girondins Bordeaux iflas ederek amatör lige düştü.

Bir endüstriyel futbol kurbanı, Girondins Bordeaux - Blog von Erdal Güngör

Altı kez Fransa şampiyonu olan Girondins Bordeaux sıfırdan başlamak zorunda. Profesyonel lisansı olmadan, bir gençlik akademisi olmadan, bir kimliği olmadan. Suçlu, hasta bir sistem. Endü...

https://ultras-istanbul.over-blog.de/2024/10/bir-endustriyel-futbol-kurbani-girondins-bordeaux.html

PSG, Fransa’da ligin tartışmasız lideri oldu, Neymar ve Mbappé’yi transfer etti. Kulüp gelirleri artarken, Ligue 1’in TV anlaşmaları büyük sıkıntılar yaşadı. Ligin geleneksel yayıncısı Canal+ yerine Mediapro ile anlaşma yapıldı. Mediapro, yılda 800 milyon Euro ödemeyi taahhüt etti fakat pandemide ödeme yapamadı ve iflas etti. Bu arada şu detayı kaçırmayalım. İspanyol yayıncı Mediapro söz verdiği 800 Milyon Euroyu toplaması, kulüplere dağıttıktan sonra kara geçmesi için aylık 25 euro ücretle 4 Milyon abone toplaması gerekiyordu. Gerçekte ilk yılda sadece 600.000 (altı yüz bin) abone topladılar. Yayın haklarının değeri ciddi biçimde düştü; Amazon Prime hakları çok daha düşük bir fiyata aldı. Canal+ ise ligin kalan maçları için daha fazla para ödemek zorunda kaldı ve bu adaletsiz dağılım ligdeki huzursuzluğu artırdı.

Fransa yayıncı Canal+ için ayrı parantez açmalıyız. Canal+ TR’de yabancı değil, 90’lı yılların sonunda Cine5 ile ortak Süperlig yayın haklarını satın almışlardı. Canal+ Fransa ligine o dönem ödediği yıllık yayın hakları ücreti 500 Milyon dolardı ve zarar yapıyordu. Benim naçizane fikrim, Canal+ ve Fransa futbol federasyonu kulüplerin sürdürülebilir modelini desteklemek amaçlı bir nevi maddi yardım ediyorlardı. Yoksa, kar üzerine kurulmuş bir ticari şirket zarar yapacağını bildiği halde neden böyle büyük bir riske girsin? Ancak, taktir etmeliyiz kulüpler yayıncı kuruluşundan aldıkları yüksek gelirleri ile savruk harcamalar yapmadılar daima ölçülü gittiler, karlarını altyapıya yatırdılar, ta ki aç gözlü PSG işin içine girene kadar!

2020’den sonra, TV gelirlerinin beklendiği gibi artmaması, yatırımcıların ilgisinin azalmasına yol açtı. Birçok kulüp, borçlarını ödemek için acil gelir arayışına girdi, bazıları bankalardan kredi aldı, bazıları ise oyuncu satmak zorunda kaldı. 2021-2023 arası sadece üç kulüp kâr ederken, diğerleri ciddi borçlar biriktirdi. Ayrıca, CVC gibi yatırım şirketlerinden alınan avanslar nedeniyle kulüpler uzun yıllar gelirlerinin %13’ünü bu yatırımcılara vermek zorunda kaldı. Yarıdan fazlası çok kulüplü sahipliklere geçen kulüplerde finansal çöküş yaşanıyor. Chelsea, City Group, INEOS gibi şirketler birçok Fransız kulübünü satın aldı. Küçük kulüpler, büyük takımların genç oyuncu fabrikalarına dönüşerek İngiliz PL’ne futbolcu yetiştiriyorlar.

2024’te yeni bir TV anlaşması yapıldı ama gelirler son 19 yılın en düşük seviyesinde. PSG şampiyon olursa sadece 22 milyon Euro alacak. Diğer kulüpler daha da az gelir elde edecek. Sonuç olarak, Ligue 1 büyük bir ekonomik krize girdi ve eski heyecanı, rekabeti ve finansal güvenliğini kaybetti. Şimdi Ligue1 Avrupa’nın en büyük ligleri arasındaki yerini kaybetme riskiyle karşı karşıya.

Çözüm ne olmalı?

Futbolun sahibi Fifa/Uefa ve diğer federasyonlar, örneğin Avrupa’da sade FFP uygulaması ile önlem alması mümkün değil. Her şeyden önce kurumların başında duran, yöneten şahısların liyakat ilkelerine aykırı davranışları devam ettiği süre içinde bu zalim düzenin değişmesi de mümkün değil.

Çözüm basit, 2000’li yılların başında Fransa Ligue1 de uygulanan sürdürülebilir modeli esas alarak, tüm harcamalara (transfer ve menajerlere ödenen ücretler, oyuncu maaşları, imza paraları vs.) kalıcı sınırlama getirilirse, kulüpleri daha dikkatli harcamaya yönlendirilir, kontroller sıkılaştırılır uymayanlara ağır yaptırımlar uygulanırsa bu zalim düzen düzeltilir. Maalesef, bahsi geçen futbolun sahipleri dediğimiz kurumlar tam tersini uyguluyorlar. Futbola daha fazla kirli para sokarak taraftarları sömürme peşindeler.

İşin aslına bakarsak suçun büyüğü biz taraftarlarda. Hepimiz birer tüketim zombisine dönüştük, halimizden memnunuz “arz talep meselesi” gibi “öğrenilmiş çaresizlik” sloganlarınla kandırılmışız……

Diesen Post teilen

Repost0

Guardiola'nın alternatifi, Fernando Diniz

Futbol Taktikleri ve Gelişimi

Zurück zur Home